مقاله فارسی دندانپزشکی

مقاله دندانپزشکی | طیف سنجی مادون قرمز و كاربرد آن در تحقیقات دندانپزشكی

مجله دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران                          (دوره ٣٠ ،شماره ٤ ،زمستان ١٣٩٦)


طیف سنجی مادون قرمز و كاربرد آن در تحقیقات دندانپزشكی

 

  1. دكتر مرجان بهروزي بخش
  2. دكتر مهرسيما قوامي لاهيجي
  3. دكتر طاهره سادات جعفرزاده كاشي

١ -دستيار تخصصي گروه آموزشي زيست مواد دنداني، دانشكده دندانپزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران؛ عضو مركز
تحقيقات علوم و تكنولوژي در پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران
٢ -استاديار گروه آموزشي زيست مواد دنداني، دانشكده دندانپزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران؛ عضو مركز تحقيقات
علوم و تكنولوژي در پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران
٣ -دانشيار گروه آموزشي زيست مواد دنداني، دانشكده دندانپزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران؛ عضو مركز تحقيقات
علوم و تكنولوژي در پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، تهران، ايران

A review of applications of fourier transform infrared spectroscopy in dental research

Mehrsima Ghavami-Lahiji1†, Marjan Behroozibakhsh2, Tahere Sadat Jafarzadeh Kashi3

– Ph.D Candidate for Dental Biomaterials, School of Dentistry, Tehran University of Medical Sciences, Tehran,
Iran; Member of Research Center for Science and Technology in Medicine, Tehran University of Medical Sciences,
Tehran, Iran (dr.m.ghavami@gmail.com)
2- Assistant Professor, Department of Dental Biomaterials, School of Dentistry, Tehran University of Medical
Sciences, Tehran, Iran; Member of Research Center for Science and Technology in Medicine, Tehran University of
Medical Sciences, Tehran, Iran
3- Associate Professor, Department of Dental Biomaterials, School of Dentistry, Tehran University of Medical
Sciences, Tehran, Iran; Member of Research Center for Science and Technology in Medicine, Tehran University of
Medical Sciences, Tehran, Iran
FTIR spectroscopic imaging is a chemical imaging method that can be employed to a broad range of applications.
This powerful technique is suitable for determining the functional groups and chemical structures of the samples.
The advantage of infra-red spectroscopy is that it can be used for various modes of physical samples. The aim of
the current paper was to review the recent advances and the potential uses of Fourier Transform Infra-red
Spectroscopy in dentistry via exploring related literature during 1960 till 2017 in Science Direct and PubMed
databases. One of the most popular applications of infrared spectroscopy is to calculate the degree of conversion in
the resin based dental materials. It has also been used to investigate the chemical structure of the teeth and bones,
synthesis calcium phosphate, the diagnosis of microorganisms, and pathological conditions. In this paper, we
mentioned the principles of this technique and recommend this method as a simple and fast way to determine the
structure of the materials and their alteration.
Key Words: Fourier transform infrared, Dentistry, Chemical structure, Functional groups
Journal of Dental Medicine-Tehran University of Medical Sciences 2018;30(4):243-253

 


 مؤلف مسؤول: تهران- انتهاي كارگر شمالي بعد از انرژي اتمي- دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران- گروه آموزشي زيست مواد دنداني

dr.m.ghavami@gmail.com :الكترونيك نشاني ٨٨٠١٥٩٥٠ :تلفن

 

 

 

چكيده

طيف سنجي مادون قرمز يك روش تصويربرداري شيميايي است كه ميتواند در طيف وسيعي از كاربردها به خدمت گرفته شود. از مزيتهاي طيف سنجي مادون
قرمز ميتوان به امكان اســتفاده از آن براي انواع نمونهها در حالتهاي مختلف فيزيكي اشــاره كرد. هدف از اين مقاله، مروري بر دســتاوردهاي اخير و كاربردهاي
مختلف طيف ســـنجي مادون قرمز در تحقيقات دندانپزشـــكي بود. جســـتجوي مقالات مرتبط در بازه زماني ســـالهاي ١٩٦٠ تا ٢٠١٧ در پايگاههاي داده
ScienceDirect و PubMed انجام شده است. يكي از محبوبترين كاربردهاي طيف سنجي مادون قرمز محاسبه درجه تبديل در مواد دنداني با بيس رزيني است.
همچنين براي بررسي ساختار شيميايي دندان و استخوان و كلسيم فسفاتهاي مصنوعي و تشخيص ميكروارگانيسمها و حالتهاي پاتولوژيك هم به كار گرفته
شده است. در اين مقاله ما به اصول اين تكنيك اشاره كردهايم و اين روش را به عنوان روشي ساده و سريع براي تعيين ساختار مواد و تغييرات آن توصيه ميكنيم.
كليد واژهها: طيف سنجي مادون قرمز، دندانپزشكي، ساختار شيميايي، گروههاي عاملي
٩٦/١١/٢٣:چاپ تأييد ٩٦/١١/٢٠:نهايي اصلاح ٩٦/٠٤/٢٥:وصول

مقدمه

روش طيف ســـنجي مادون قرمز، يكي از مهمترين و متداولترين تكنيكهاي طيف ســنجي جهت شــناسـايي و اندازه گيري مولكولهاي مختلف ميباشـــد. به كمك اين روش ميتوان اطلاعات زيادي درباره ســاختار تركيبهاي آناليز شــده به دســت آورد. بيشــترين كاربرد طيف سنجي مادون قرمز در زمينه شناسايي گونههاي مولكولي (مخصوصًا گونه هاي آلي) با اســتفاده از گروههاي عاملي (Groups Functional( مربوط به آنها اســت. به عبارت ديگر، به كمك طيف ســنجي ميتوان گروههاي عاملي مختلف موجود در تركيبات مولكولي را شناسايي كرده و ســاختار احتمالي تركيب را حدس زد (١ .(طيف ســنجي مادون قرمز بر اساس اصل جذب تابش و بررسي جهش هاي ارتعاشي مولكولها و يون هاي چند اتمي استوار است. اين روش ارزشمند، براي تعيين ساختار و اندازهگيري نمونه هاي شــيميايي به كار ميرود. FTIR بيشــتر براي شناسايي تركيبات آلي به كار ميرود، زيرا تركيبات آلي معمولاً پيچيده هســـتند و تعداد زيادي پيكهاي حداكثر و حداقل دارند كه ميتوان با مقايسه آنها اطلاعات زيادي به دست آورد (٢ .( براي ثبت يك طيف از اين د ستگاه ابتدا يك طيف پس زمينه ثبت ميشود كه شامل جذب مولكولهاي موجود در هوا است. سپس نمونه در جايگاه مخصوص قرار گرفته و طيف ديگري ثبت ميشود. اين طيف شامل جذب هم مولكولهاي نمونه و هم مولكولهاي اتمسفر ا ست. با تقسـيم طيف نمونه به طيف پس زمينه تمام جذب موجود در پس زمينه حذف ميشود به طوري كه پيكهاي جذب در طيف نهايي صرفاً مربوط به نمونه است. هنگامي كه يك نمونه بخشي از اشعه هاي مادون قرمز را جذب ميكند، شدت تابش منتقل شده و منعكس شده كاهش مييابد. صرف نظر از منطقه طيفي كه روي آن كار ميكنيم، طيف را ميتوان با روش انتقال (transmission (و يا روش انعكاس (reflection (به دست آورد (٣ .( در روش انتقال، آشكار ساز شدت تابش مادون قرمزي كه از نمونه عبور ميكند (تابش منتقل شـــده) را اندازه گيري ميكند و در روش انعكاس، آشــكار سـاز اشـعه مادون قرمز منعكس شـده توسـط نمونه را انــدازهگيري ميكنــد. امروزه روشهـاي بـازتــاب مختلف مــاننــد شــده تضــعيف انعكاس) ATR) Attenuated Total Reflectance كلي و reflectance specular منتشـــر و آينهاي وجود دارد. براي هر روش لوازم جانبي مناسب وجود دارد. انتخاب روش آماده سازي نمونه به ماهيت نمونه مورد بررســي بســتگي دارد. به عنوان مثال در مورد مواد جامد مقدار كوچكي از مواد با پودر برميد پتاســيم مخلوط ميشــود. اين ماده در منطقه مادون قرمز ميانه قرار دارد و كاملاً ترانسپارنت است. در مورد نمونههاي مايع نيز حجرههاي مخصــوصــي وجود دارد كه پنجره شفافي براي تابش مادون قرمز دارد (٣ .( ارتعاشهاي مولكولي را ميتوان به دو دسته ارتعاشهاي كششي (Stretching (و خمشــي (Bending (تقســيم بندي نمود. ارتعاشــات كششي شامل يك تغيير پيوسته در فاصله بين اتمها در طول محور پيوند بين دو اتم ميباشـد. در حالي كه ارتعاشـات خمشـي با تغييري در زاويه پيوند مشخص ميشود (شكل ١ .(طيف مادون قرمز را ميتوان به ســـه ناحيه مادون قرمز نزديك (IR-Near) (1-cm ١٤٠٠٠-٤٠٠٠ (و مادون قرمز ميانه (IR-Middle) ،(1-cm ٤٠٠٠-٤٠٠ (و مادون قرمز منطقه پركاربردترين. نمود تقســـيم) ٢٥-٤٠٠ cm-1) ،(Far-IR) دور طيف مادون قرمز، ناحيه طيفي 1-cm ٤٠٠٠-٤٠٠ ميباشـــد كه در گســـتره مادون قرمز ميانه قرار دارد. زيرا در اين بازه بيشـــتر تركيبات معدني و آلي جذب دار ند ٢ .(روش ديگري به نام ATR-F)

(Reflectance Total Attenuated (نــيــز وجــود دارد كــه در آن اكسسوري مخصوصي به دستگاه FTIR وصل ميشود. اين روش آسان و سريع است. زيرا نيازي به آماده سازي و پودر كردن نمونه ها نيست. بنابراين نمونه اوليه تخريب نميشـود. اين روش براي مايعات و ژلها و خميرها نيز مناسـب اسـت. شـرط لازم براي ثبت مناسـب طيف در اين روش، تماس خوب بين سطح نمونه و كريستال ATR است (٤

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی

كاربردها:

١ -اندازه گيري درجه تبديل (conversion of degree (در مواد با بيس رزيني:

تاكنون تكنيك هايي مانند طيف ســنجي مادون قرمز و RAMAN (طيف سنجي رامان) و NMR) رزونانس مغناطيسي هستهاي) و DSC ( كالريمتري روبشـــي افتراقي) و DTA) آ ناليز حرارتي افتراقي) براي تعيين درجه تبديل بكار گرفته شـــده اند. در بين اين روشها، طيف ســـنجي مادون قرمز يكي از شـــايعترين روشهايي اســـت كه براي اندازهگيري درجه تبديل در كامپوزيتها استفاده ميشود (٣ .( ١-١ :انتخاب شدت و يا مساحت پيكهاي مربوطه معمولا در مقالات از نسبت باند دوگانه كربني آليفاتيك به آروماتيك، در حالت پليمر به منومر استفاده ميشود. در واقع ميزان تغيير باند دوگانه آليفاتيك نسبت به پيوند دوگانه آروماتيك سنجيده ميشود. در بعضي مقالات براي تعيين اين نسبت از مساحت پيكهاي مربوطه استفاده ميشود (٧-٥ ،(در حاليكه در برخي مطالعات نيز از شدت پيكهاي مربوطه براي تعيين اين نسبت استفاده شده است (٩،٨

٢-١ :نحوه محاسبه درجه تبديل الف) كامپوزيت هاي با بيس متاكريلات: طي پليمريزاســـيون كامپوزيت هاي با بيس رزيني، واكنش پليمريزاســـيون راديكال آزاد منومرهاي دي متاكريلات ماتريكس پليمري سـبب ميشـود كه ماده از حالت وي سكوز به حالت سفت شده (rigid (تبديل شود. در واقع، طي پليمريزاســيون باند دوگانه ميشــكند و فاصــله بين مولكولي ٣/٠-٤/٠ نانومتر بين زنجيرههاي پليمري كه با نيروهاي جاذبه و اندروالســي كنار هم قرار گرفته بودند به باند يگانه كربن- كربن با طول ١٥/٠ نانومتر تبديل ميشـــود. اين امر ســـبب ميشـــود كه باندهاي دوگانه كربني آليفاتيك انتهاي زنجيرههاي متاكريلات با يكديگر واكنش دهند و در نتيجه ميزان باند دوگانه كربني آلي فات يك كاهش يا بد (١٠ (كه در شكل ٢ كاملاً مشهود است. در شكل ٣ نيز مولكول GMA-Bis كه در بيشـتر كامپوزيتهاي با بيس متاكريلات اسـتفاده ميشـود و پيكهاي متناظر آن در در يك FTIR ن شان داده شده ا ست. براي بررسي باند 1 -دوگانه كربني آليفاتيك ( cm ١٦٣٨ (واكنش داده، به يك اســـتاندارد داخلي نيازمنديم كه مقايســـه انجام بدهيم. معمولاً باند دوگانه كربني 1 -آروماتيك ( cm ١٦٠٨ (براي اين منظور اســتفاده ميشــود چرا كه در حين پليمريزاســـيون تغيير چنداني نميكند. در مطالعهاي كه توســـط Kashi Jafarzade و همكاران (٧ (انجام گرفت از ن سبت م ساحت اين دو پيك براي مقاي سه درجه تبديل سه باندينگ تجاري با يك باندينگ آزمــايشــــگــاهـي اســــتـفــاده شــــده اســــت. درجـه تـبــديــل (conversion of degree (از طريق فرمول زير محاسبه ميشود

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی

 

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی

 

ب) كامپوزيت هاي با بيس سايلوران:

درجه تبديل در مورد كامپوزيت هاي با بيس سايلوران، با ارتعاشات كششي (stretching( 1 -مربوط به حلقه اپوكسي C-O-C در طول موج cm ٨٨٣ و باند رفرنس 1-cm ١٢٥٧ سنجيده ميشود (١١ .(هرچند كه از طول CH با طول موج 1 -موج cm ١٠٣٨ براي باند CH كه مربوط به سيلوكسان است نيز نام برده شده است (٩ .( ج) مواد ديگر با بيس رزيني: اندازهگيري درجه تبديل در گلاس آينومرهاي مديفايد شده با رزين نيز طبق فرمولي مشابه فرمول بالا انجام شده است. در اين مطالعات از پيك O=C قوي با طول موج -1 cm ١٧١٢ بعنوان استاندارد داخلي (پيك رفرنس) استفاده شده است .(١٢-١٤)

طيف سنجي مادون قرمز و كاربرد آن در تحقيقات دندانپزشكي

٣-١ :محدوديتها و كنترا انديكاسيونها در محاسبه درجه تبديل:

١-٣-١ از غني مخلوطهايTEGDMA :

با وجود اينكه بيشـــتر مقالاتي كه درجه تبديل را با تكنيك FTIR 1 −اندازهگيري كرده اند از پيوند C=C آرومات يك cm ١٦٠٨ به عنوان استاندارد داخلي استفاده كرده اند، اين نكته را بايد مدنظر داشته باشيم كه در كامپوزيت هايي كه از تركيب مونومرهاي فاقد زنجيره آروماتيك تشــكيل شــده اند، انتخاب اين پيوند به عنوان اســتاندارد داخلي انتخاب مناســبي نمي باشــد (١٥ .(به صــورت ايده آل، درجه تبديل مخلوطهاي غني از TEGDMA) با مقدار وزني بيش از ٨٠ %از TEGDMA (بهتر اســـت با پيك اســـتاندارد داخلي ديگري به غير از cm ١٦٠٨ مورد بررسي قرار گيرند.

زيرا شدت اين پيك در مورد چنين مخلوطي بسيار كم اســـت. در چنين مواردي پيك cm ١٧١٥ كه منطبق با باند گروه كربونيل O=C اســـت، نتايج قابل اعتمادتري ارائه ميكند. درجه تبديل 1 −كمتري كه در موارد استفاده از استاندارد داخلي cm ١٧١٥ در مقايسه با ا ستاندارد داخلي cm ١٦٠٨ به دست مي آيد، با cyclization اوليه كه حين پليمريزاســيون TEGDMA رخ ميدهد قابل توضــيح اســت. مولكول TEGDMA زنجيره كو تاه و انع طاف پذيري دارد كه ا جازه ميدهد راديكالهاي متاكريلاتي از يك انتها با متاكريلات انتهاي ديگر واكنش دهند و ســـبب كاهش تحرك زنجيرهاي و باعث كندي .مي شـــود Bis-GMA با TEGDMA مولكول copolymerization اين واكنش يك پليمر غير هموژن ( ناهمگن) توليد ميكند كه DC (درجه تبديل) پاييني دارد كه منجر به بهبود خواص مكانيكي نمي شــود .(١٥،١٦)

٢-٣-١ :حضور فيلرهاي پيش پليمريزه در كامپوزيت

بر اســاس نظر Imazato و همكاران (١٧ (در ســال ٢٠٠١ ،مقادير درجه تبديل اندازهگيري شـــده در كامپوزيتهاي دنداني واجد فيلرهاي پيش پليمريزه، در دو تكنيــك (analysis thermal differential( DTA و FTIR متفاوت اســـت. اين اختلاف به باند دو گانه كربني واكنش نكرده (C=C (در تركيب فيلري اين كامپوزيتها باز ميگردد. زيرا اين باند دوگانه حتي بعد از پليمريزاســيون هم ثابت باقي مي ماند و پيك بلندي در FTIR اين كامپوزيت ها به وا سطه وجود اين باند دوگانه در فيلر مشــاهده ميشــود و در نتيجه درجه تبديل پايينتري محاســبه خواهد شـــد. درحالي كه در DTA ميزان درجه تبديل فارغ از باندهاي دوگانه در فيلر و با روش ديگري محاســـبه ميگردد. بنابراين ميتوان اين گونــه نتيجــه  گيري كرد كــه صــــحــت DTA در تعيين performance curing كامپوزيت هاي واجد فيلرهاي پيش پليمريزه بيشتر از FTIR است.

٣-٣-١ :تعيين باندهاي دوگانه باقيمانده و نه مونومرهاي باقيمانده درجه تبديل پايين يكي از دلايل نشـــت و آزاد ســـازي مواد از كامپوزيتهاي پليمريزه شده است. FTIR روش شناخته شده اي براي تعيين باندهاي دوگانه باقيمانده است. تأكيد مي شود كه ميزان باندهاي دوگانه باقيمانده به طور مســـتقيم با مقدار منومرهاي باقيمانده مرتبط نيستند. درجه تبديل كامپوزيت ها معمولاً در محدوده ٦٥-٥٥ درصد قرار دارد. اين بدين معنا نيست كه ٤٥-٣٥ درصد منومرها واكنش نداده باقي مانده اند. بلكه بدين معناســت كه ٤٥-٣٥ درصــد باندهاي دوگانه كربن واكنش نداده باقي مانده اند. در واقع به كمك FTIR قادريم كه مقدار باند دوگانه C=C واكنش نداده را تشخيص دهيم. در مورد منومرهاي با بيس متاكريلات دو حالت زير با FTIR قابل شناسايي نيستند: ١ -تنها يكي از باندهاي دو گا نه C=C در مولكول دي متاكريلات در حين پليمريزاسيون در تشكيل پيوند شركت كند و ديگري واكنش نداده باقي

 

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی

بماند. ٢ -هيچكدام از باندهاي دوگانه C=C در حين پليمريزاسيون در تشكيل پيوند شركت نكنند. همان طور كه در شكل شماتيك ٤ نشان داده شده است، در هر دو مورد مقدار باندهاي دوگانه واكنش نداده يكسان است در حالي كه عواقب ناشي از آنها يكسان نبوده و در مورد دوم نشت منومرهاي واكنش نداده اتفاق ميافتد. اين حالت در مطالعات مربوط به توكسيكولوژي قابل بررسي است زيرا اين منومرها و تركيبات ديگر از مواد متاكريلاتي پليمريزه شده نشت ميكنند و ممكن است مشكلاتي در خصوص زيست سازگاري اين مواد ايجاد كنند (١٨ .(

٢ -بررسي ساختار شيميايي هيدروكسي آپاتيت

طيف سنجي مادون قرمز به عنوان روش معمولي براي تعيين حضور گروههاي عاملي (١٩ (و به طور گستردهاي در بررسي آپاتيتهاي بيولوژيكي (دندان و استخوان) و مصنوعي و فسفات كلسيم هاي مرتبط استفاده ميشود. (جدول ١

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی تحقيقات دندانپزشكي

١-٢ :اثر سن روي ساختار شيميايي دندان هيدروكســـي آپاتيت (HAP (يكي از اجزاي اصـــلي دندان ها (%٩٦ وزني در ميناي دندان) و اســـتخوانها (٧٠ %وزني) محســـوب ميشــود و جايگزيني يونها هم در آن اتفاق ميافتد كه عمدتاً كربنات مي باشد. لذا ساختار و خصوصيات هيدروكسي آپاتيت كربناته توسط محققين مختلفي مورد بررســـي قرار گرفته اســـت. ميناي دندان هاي شيري و دائمي از جهت محتواي كربنات جايگزين شده: نوع A) كربنات بجاي هيدروكســيل) و نوع B ) كربنات بجاي فســفات) توســط طيف سنجي مادون قرمز به صورت كمي بررسي شده است. Leventouri و همكاران (٢٠ (در ســال ٢٠٠٩ ســاختار كريســتالي آپاتيت دنداني را به عنوان تابعي از سن بررسي كردند. آنها دندانهاي بيماران ٨٦-٥ ساله را مورد مطالعه قرار دادند و دريافتند كه ثابت lattice-a كه در ارتباط با محتواي كربناتي در آپاتيت كربناته است با افزايش سن كاهش مييابد، در حالي كه lattice-c به طور معني داري تغيير نخواهد كرد. اندازه گيري Tg نشــان داد كه با افزايش ســن افزايشــي در محتواي كربنات اتفاق ميافتد. طيف سنجي مادون قرمز نشان ميدهد كه جابجايي نوع A و B اتفاق ميافتند ولي نوع B بيشـــتر اتفاق ميافتد. افزايش محتواي كربنات به عنوان تابعي از سن را ميتوان از نسبت ν2CO3 به ν1PO4 در طيف مادون قرمز نتيجه گرفت. طيف FTIR از آپاتيت دنداني از نمونه بيماران ٨٦-٥ ساله در اين مطالعه مورد بررسي قرار گرفته است. Hędzelek و همكاران (٢١ (در مطالعهاي مشــابه نيز شــدت باند -2 جذب CO3 در ميناي دندان، عاج و جرم (calculus (را بررسي كردند. شــدت اين باند در عاج بر خلاف مينا و جرم دندان بالاترين ميزان بود. كه به علت وجود ٣٠ %اجزاي آلي و آبي در عاج اســـت. بنابراين باند جذبي ناشي از مواد آلي در عاج قوي تر از مينا و عاج ديده شد. ٢-٢ :اثر ليزر روي ساختار شيميايي دندان مطالعات فراواني تأييد كرده اند كه تابش ليزر روي ميناي دســـت نخورده سبب افزايش مقاومت به اسيد ميشود. امروزه مطالعات در مورد خصوصيات طيف سنجي بافتهاي سخت دنداني رو به افزايش ا ست. روش طيف ســنجي اطلاعاتي در مورد خصــوصــيات شــيميايي نمونه به دســـت ميدهد و محتواي معدني و آلي بافت دنداني قابل بررســـي اســت. علاوه بر اين، از اين طريق اندازه گيري كمي بافتهاي مينراليزه و بررسي خصوصيات فيزيكي براي بررسي جنبههاي كيفي قابل حصول است. طيف سنجي مادون قرمز نشان داده است كه محتواي معدني در ميناي تحت تابش ليزر قرار گرفته، به نوع ديگري از هيدروكسي آپاتيت مديفايد مي شـــود. افزايش دمايي كه بخاطر تابش ليزر اتفاق ميافتد ســبب تغييراتي در فازها مي شــود كه يكي از اين تغييرات تبديل HAP (هيدروكسي آپاتيت) به TCP-β) بتا- تري كلسيم فسفات) است (١٩ .( در مطالعهاي كه تو سط Antunes و همكاران (١٩ (در سال ٢٠٠٦ انجام شــد، ليزر YAG:Nd با عرض پالســي معادل ٦ نانوثانيه و كمتر (پالس كوتاه) مورد اســـتفاده قرار گرفت. باندهاي آميدي از ماتريكس كلاژني و باندهاي فســفات از بخش معدني و باندهاي كربنات بررســي شـد. در اين مطالعه تغييرات شـيميايي در قسـمت معدني و آلي گزارش شد كه عمدتاً در قسمت آلي اتفاق افتاده بود. مطالعات نشـــان دادهاند كه متعاقب تابش ليزر، محتواي آب و يون بيكربنات دندان كاهش مييابد. از آنجا كه پيوند كربنات نقش مهمي در پيشـــگيري از پوســـيدگي ايفا ميكند، ، اين موضـــوع حائز اهميت ويژهاي به شـمار ميرود. Afonso-aˆCorre و همكاران (٢٢ (در سـال ٢٠١٢ تغييرات شيميايي ميناي دندان را متعاقب تابش ليزر با استفاده از cm 1 −طيف ســـنجي مادون قرمز بررســـي كردند. جذب كربنات در 1 −١٢٩١-١٦٠٠ و جذب آب در cm ٢٦٥٢-٣٧٩٣ در هر نمونه از ميناي دندان قبل و پس از تابش ليزر CO2 اندازه گيري شد. آنها بعد از تابش ليزر كاهش معنيداري را در محتواي آب مشــــا هده كرد ند كه با رهيدراتا سيون دندان درباره افزايش مي يافت. نسبت كربنات به ف سفات بعد از تابش ليزر نيز به واسطه كاهش كربنات كاهش مييافت. ٣-٢ :اثر سفيد كردن با مواد بليچينگ روي ساختار شيميايي دندان امروزه مواد بليچينگ خانگي و انواعي كه در مطب مورد اســـتفاده قرار ميگيرند، محبوبيت و جايگاه ويژهاي در دندانپزشـــكي يافتهاند و تقاضـا براي درمانهاي زيبايي و درمان محافظه كارانه دندانهاي تغيير رنگ يافته، افزايش چشـمگيري داشـته اسـت. هرچند كه اكثر مطالعات انجام شده در اين مورد به اثرات جانبي درمان بليچينگ اشاره نكرده اند (٢٤،٢٣ ،(نتايج متفاوتي نيز گزارش شـــده اســـت. از جمله مي توان به كاهش در محتواي كلسيم و همچنين كاهش نسبت كلسيم به فسفر دندان متعاقب اســتفاده از هيدروژن پراكســايد ٣٠) %٢٦،٢٥ (و افزايش بينظمي ســـطح مينا و كاهش هاردنس (ســـختي) (٢٧ (اشـــاره كرد. همچنين مطالعات نشان دادند كه هر دو فاز آلي و غير آلي، نقش مهمي در تغييرات ســاختاري در دندان پس از ســفيد كردن ايفا ميكنند (٢٨ .( بررسـي ميناي دندان كه سـاختاري بسـيار مينراليزه اسـت امري دشـوار اســت ولي FTIR اين امكان را فراهم مي آورد. Gokduman در ٢٠٠٥ (٢٩ (گزارش كرد كه درمان با پراكسيد هيدروژن باعث تغييرات اساسي در ساختار ميناي دندان نسبت به كارباميد پراكسايد مي شود. علاوه بر اين، اجزاي آلي دندان پس از درمان بليچينگ تغيير ميكند. در بافت ميناي دندان پس از درمان غلظت بالاي عامل ســـفيد كننده، فركانس باندهاي آميدي به طور قابل توجهي تغيير ميكند. با اين حال، مشاهده شــده اســت كه اين تغييرات ناشــي از دو روش مختلف بليچينگ، اثر ناچيزي در بافت عاج دارند. اثر غلظت هاي مختلف هيدروژن پراكســايد (٣٠-١٠ در صد) توسط Bistey و همكاران (٢٨ (در سال ٢٠٠٧ روي ساختار مينا بررسي شد. باندهاي فسفات ν1 و ν2 بررسي شد و نشان داد كه شدت تغييرات مينا متناسب با زمان و غلظت هيدروژن پراكسايد اســت. يك هفته پس از درمان نيز برگشــت خود به خودي در ســاختار ميناي دندان ديده نشــد. طيف ســنجي مادون قرمز براي مانيتور كردن تغييرات ســاختاري و فركانس و شــدت باندها (پيوندها)ي مهم آميدي، فسفات و كربنات در گروههاي كنترل و تست استفاده مي شود. نتايج مطالعه Severcan و همكاران (٣٠ (در سال ٢٠٠٨ نشان داد كه هر دو روش بليچينگ خانگي و office ،اثرات ناچيزي بر سـاختمان عاج دنداني داشــتند. بليچينگ در مطب علاوه بر دمينراليزاســيون بافت ميناي دندان، كاهش در غلظت پلي ســاكاريد و پروتئين و نســبت مواد معدني به پروتئين و اســـتحكام باند هيدروژني اطراف گروههاي NH را به دنبال دارد در صـــورتي كه در مورد روش بليچينگ خانگي تغييرات معني داري ديده نشد. ٤-٢ :اثر دمينراليزاسيون روي ساختار شيميايي دندان در مطالعهاي كه توســـط wang و همكاران (٣١ (در ســـال ٢٠١١ انجام شـــد تغييرات ســـاختار معدني ميناي تحت اســـيد قرار گرفته با ATR-FTIR برر سي شد. آسيب نسبي مينا پس از اكسپوژر به اسيد سيتريك اتفاق مي افتد. زيرا پيوندهاي Ca–O–P در آپاتيت شكسته يا شـل ميشـود. پس از برخورد طولاني مدت با اسـيد، تمام سـطح درگير ميشـــود و بعد ار قرار گيري در بزاق به طور نســـبي بهبود مييابد. cm ١٢٠٠-٩٠٠ كه مربوط به باند كششي تتراهدراي 1 −محدوده طيفي PO4 اســت، به شــدت تحت تأثير اســيد قرار ميگيرد و در اين مطالعه مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج نشان داد كه كاربرد بزاق مصنوعي به مدت چندين ساعت منجر به بازيابي نسبي آپاتيت eroded ميشود. هرچند نميتواند سـبب توقف شــكســت پيوند Ca–O–P در مينايي كه چندين بار در معرض اسيد سيتريك قرار گرفته است شود. Mohammed و همكــاران (٣٢ (در ســــال ٢٠١٤ از تكنيــك FTIR-ATR براي مطالعه اطلاعات ســاختاري درباره تغييرات فيزيكي و شيميايي كه در طي دمينراليزاسيون در حضور يون روي رخ ميدهد اســـتفـاده كردنـد. طيف ســـنجي نشــــان داد كـه فـازي شـــبيـه بــالاي غــلــظــتهــاي در a-hopeite (a-Zn3(PO4)2.4H2O) ppm ١٠٧ روي سطح مينا شكل گرفته است. cm ١٦٤٠ مربوط به آب در نمونه مينايي كنترل، باند وسـيعي در جذب شده و باند پهني cm ٣٤٠٠ مربوط به OH كششي در آپاتيت ديده ميشــود. با افزايش يون روي در محيط، باند شــدت ١٦٤٠ cm 1 −بيشـــتري مييا بد، در حالي كه با ند cm ٣٤٠٠ به طول موجهاي cm ١٠٦٨ و 1 −پايينتر شــيفت پيدا ميكند. همچنين در طول موجهاي −1 cm ١١٤٨ شــانهاي در طيف FTIR مشــاهده ميشـود كه مربوط به جذب فسـفات اسـت. با افزايش يون روي طيف حاصـله به فاز هوپئيت شــباهت بيشــتري پيدا ميكند. فاز غير محلول هوپئيت از آزاد ســازي بيشــتر يون فســفات از ســاختار آپاتيت جلوگيري ميكند. به اين ترتيب نقش مثبـت روي در خمير دنـدانهـا و عوامـل درمـاني در كـاهش loss mineral مشخص ميشود. ٥-٢ :اثر برخي بيماريها بر ساختار شيميايي دندان: Dritsa و همكاران (٣٣ (در ســـال ٢٠١٥ ســـاختار ميناي كودكان سـندرم داون را با طيف سـنجي مادون قرمز و ميكروسـكپ الكتروني و آناليز EDX بررسي كردند. پيك قوي گروه II Amide در ميناي دندان بيماران ســندرم داون ديده شد كه تأييد ميكند تركيب آلي بستر بيشتر شامل پروتئين كلاژن است. غلظت بالاي تركيب آلي بخاطر درجه پايينتر كلسيفيكاسيون در ميناي دندانهاي كودكان سـندرم داون ديده ميشـود. بر عكس، جذب كم باند آميدي در ميناي دندان كودكان سـالم، تركيب پايينتر تركيبات آلي در اين افراد را تأييد كرد. در ســـندرم داون بلورهاي هيدروكســـي آپاتيت از كريستالهاي ميناي دندان سالم كوچكتر بودند، در حالي كه ســـاختار مولكولي از حالت بيولوژيكي به آمورف يا ماده معدني تغيير مييافت. به علاوه تفاوت معني داري در مورفولوژي و تركيب عنصــري جرم بالاي لثهاي در بيماران مبتلا به ســندرم داون و افراد ســالم ديده شد. ٦-٢ :بررسي كلسيم فسفاتهاي مصنوعي كلسـيم فسـفاتها جز عمده مواد معدني اسـتخوان و دندان و ديگر افتهاي كلســيفيه فيزيولوژيك هســتند. مطالعات بر روي آنالوگهاي مصنوعي HA بسياري از جزئيات ساختاري آنها را نشان داده است. ساختار آنالوگهاي هيدروكسي آپاتيت با روشهاي شيميايي و فيزيكي مختلفي مورد بررســـي قرار گرفتــه اســــت. پراش پرتو ايكس (diffraction ray-x ،(تكنيك انتخابي براي برر سي سايز كري ستالها اســت. در مقابل، اطلاعات ســاختاري مربوط به مواد معدني آپاتيت در حالت ماكروســكوپي و ميكروســكوپي نمونهها را ميتوان به آســاني از طيف سنجي IR دست آورد. Pleshko و همكاران (٣٤ (در سال ١٩٩١ با اسـتفاده از طيف سـنجي مادون قرمز تبديل شــدن كلســيم فســفات آمورف (ACP (را با گذشـــت زمان در محلول به حالت كريســـتالينه بررسـي كرد. با گذشـت زمان و افزايش كريسـتالينيتي، منطقه فسـفات ) ν1, ν3 -1 cm ١٢٠٠-٩٠٠ (در كلسيم فسفات آمورف از شكل يك پيك پهن به پيكهاي باريك تر تغيير ميكرد. تغيير در اين منطقه با تغيير ســــايز يون يتســــل (ســـلول واحد) همراه بود. همچنين منطقه ) ν4 -1 cm ٧٠٠-٥٠٠ (از حالت يك پيك پهن به صــورت دو شــاخه در آمد و پيكهاي مشــخصــي ديده شــد. در يك طيف FTIR ،جابجايي (transform (از فرم هيدروك سي آپاتيتي كه ساختار كري ستالي ضعيف دا شتند ن سبت به HAP كه به خوبي كري ستاليزه شده شكاف تدريجي در باند فســـفات (تقريباً در را) ١١٠٠ cm−1 ν3,) باند و) ν4, ٦٠٠cm نشان ميدهد (٣٥

مقاله دندانپزشکی, مقالات دندانپزشکی ، دانلود کتاب دندانپزشکی ، کتاب دندانسازی

 

هرچند Termine و Posner در ســال ١٩٦٦) ٣٧ (تنها دو شــاخه 1 −شدن پيك فسفات در طول موج cm ٦٠٠ را براي بررسي ايندكس كريســتالينيتي اســتفاده كردند. در اين روش خطي بين قاعده پيكهاي −1 cm ٥٠٠ و 1−cm ٧٠٠ كشيده مي شود تا منطقه جذب يون فسفات مشخص شود. ايندكس كريستالينيتي از اين طريق قابل محاسبه است. بر اسـاس اين روش، همانطور كه در شـكل ٥ نشـان داده شـده اسـت، ارتفاع دو پيك فسفات نسبت به خط رسم شده محاسبه ميشود. اين دو عدد با هم جمع شـــده و به ارتفاع فرورفتگي بين اين دو پيك تقســيم .(٣٥،٣٦) ميشود

٣ -تشخيص موارد پاتولوژيك

با توجه به خصوصيات شيميايي فرآيندهاي پاتولوژيك، روش طيف سنجي مادون قرمز رويكردي در حال ظهور براي تشخيص بيماريهاي دهان و دندان نيز محسوب ميشود. تغييراتي در طيف جذبي سلولهاي كشت داده شده دهان و دندان در حالت سالم، پيش سرطاني و سرطان متاستاتيك مشاهده شده است. Fukuyama و همكاران (٣٨ (در ســـال ١٩٩٩ تفاوتهاي طيف (FTIR (بافت كارسينوم سلول سنگفر شي دهاني و اپيتليوم طبيعي لثه را برر سي كردند. نيمي از نمونه هاي بافتي با FTIR و نيمه ديگر از نظر بافت شناسي بررسي شد. مشاهده شد كه شانهاي كه در طول موج در cm ١٣٦٨ ديده ميشد در كارسينوم سلول سنگفرشي ناپديد ميشد و 1- 1 -پيكهايي كه در طول موج cm ١٠٨٣-١٢٤٦ ديده ميشـوند، شـيفت پيدا ميكنند. علاوه بر اين، Naurecka و همكاران (٣٩ (در سال ٢٠١٧ گزارش كرد علاوه بر تغيير در شــدت باند فســفات، چندين تفاوت ديگر بين بافتهاي طبيعي و ســـرطاني وجود دارد. طيف FTIR اين طول موجها به طور قابل توجهي پايين تر از بافت نرمال اســـت. تفاوت در cm 1 -بافت طبيعي، لكوپلاكيا و بافت ســـرطاني اغلب در طول موج ١٠٣٠ در بافت غني از گليكوژن يافت ميشـــود كه به ارتعاشـــات – CH2OH اختصاص داده ميشود. Chiu و همكاران (٤٠ (در ســال ٢٠١٣ ،روش نوين تصــويربرداري FTIR مبتني بر جذب فيزيكي موم (based-physisorption-wax (را براي تشـــخيص حالت پيش ســـرطاني و ســـرطاني با موفقيت به كار گرفتند. در اين روش اسلايدهاي سلولي با غوطهوري در محلول زايلن حاوي موم هاي پارافين و موم زنبور عســـل به مدت ١٠ دقيقه در دماي ٢٥ درجه سانتيگراد قرار گرفتند. ميزان موم باقي مانده بعد از شست شو و زدودن مومها از نمونه هاي سلولي اساس كار اين روش است. از اين مقدار به عنوان راهنمايي براي تعيين قدرت جذب فيزيكي كه در حين ترانسفورميشن بدخيمي (transformation malignant (تغيير ميكند، استفاده مي شود. نتايج حاصل از مطالعه، استفاده از اين روش را براي غربالگري ضــايعات پيش ســرطاني دهان و بررســي تغييرات شــيميايي سرطان مناسب دانسته است. در ســال ٢٠١٥ نيز Banerjee و همكاران (٤١ (با روشــي مشــابه بافت سالم را با لكوپلاكياي دهاني و كارسينوم سلول سنگفرشي مقايسه كرده اســت. اين روش همچنين محتواي گليكوژن و كراتين تغيير يافته را در برشهاي هيســتوپاتولوژيك مشــخص ميكند كه در تشــخيص افتراقي بين لكوپلاكياي دهاني و كارســينوم ســلول ســنگفرشــي مفيد است.

٤ -كاربردهاي ديگر

طيف سنجي FTIR علاوه بر تشخيص حالات پاتولوژيك، براي بررسي واكنش گيرندههاي سلولي با مواد ناقل شيميايي و داروها و هورمونها و همچنين تشخيص ميكروارگانيسمها نيز مورد استفاده قرار گرفته است (٤٣،٤٢ .( Taha و همكاران (٤٤ (در سال ٢٠١٣ ،١٢٨ نمونه قارچي از دهان انســـان هاي مبتلا به كا ند يد يازيس، گاوهاي مبتلا، مرغ مبتلا به ميكوزيس و خاك آلوده به مدفوع كبوتر را از نظر فنوتيپي شـــناســـايي كردند. FTIR در اين مطالعه به عنوان ابزاري ســاده و ســريع و ارزان و حســاس براي تشــخيص و همچنين تمايز بين گونه هاي قارچ اســتفاده شده است. بـدون دادههـاي كلينيكي، افتراق دادن بين پريودنتيـت مزمن و پريودنتيت مهاجم در بعضي موارد مشكل است. هردوي اين بيماريها توســط مصــرف دخانيات تشــديد مي شــوند. در مطالعهاي كه توســط Ozek Simsek و همكاران (٤٥ (انجام شــد، توانايي FTIR در افتراق بين بيماري پريودنتيت مزمن و پريودنتيت مهاجم با بررســي نمونه هاي بزاق بيماران مورد بررســـي قرار گرفته اســـت. طبق نتايج اين مطالعه تغييرات معني داري در ميزان ليپيد، اسيد آمينه، اسيد لاكتيك و محتواي اســـيد نوكلئيك در بيماران غير ســـيگاري در گروه پريودنتيت مزمن و پريودنتيت مهاجم ديده شد. هرچند كه بطرز معني داري محتواي ليپيد، اسيد آمينه، اسيد لاكتيك و محتواي اسيد نوكلئيك كمتري در بيماران پريودنتيت سيگاري نسبت به غير سيگاري ديده ميشد. كاهش اين مولكولها ممكن اســت با افزايش گونه هاي اكســيژن واكنش پذير در بزاق اين بيماران مرتبط باشد. اين افزايش اكسيداسيون پروتئين و پروتئوليز در افراد ســيگاري در مطالعات قبلي نيز اثبات شــده بود (٤٦ .(علاوه بر تغيير در موارد ذكر شده، سطح تيو سيانات بزاقي نيز در هر دو گروه پريودنتيت مزمن و مهاجم سـيگاري نسـبت به انواع غير سيگاري افزايش يافته بود (٤٥ .(اين يافته با نتايج مطالعه Kalburgi و همكاران (٤٧ (همخواني داشــت كه نشــان داده بود ســطح تيوســيانات بزاقي در بيماران سيگاري با پريودنتيت مزمن افزايش يافته بود.

نتيجه گيري

در اين مقاله مروري نمونه هايي از كاربردهاي طيف ســنجي مادون قرمز در تحقيقات دندانپزشكي مورد بررسي قرار گرفت. اميد كه استفاده از اين مقاله راه را براي تحقيقات بي شتر در اين م سير بگ شايد. دورنماي استفاده از روش آسان، دقيق و منطقي طيف سنجي مادون قرمز بسيار روشـــن بوده و نتايج اميدوار كننده اي كه در مطالعات حاصـــل شـــده پژوهشــگران را تشــويق ميكند كه مطالعات بيشــتري را با تمركز بر كاربرد اين روش در تحقيقات دندانپزشكي انجام دهند. پيش بيني نقاط عطف ديگري در يافته هاي دندانپزشـــكي به كمك اين روش دور از انتظار نخواهد بود.

 

منابع:

1- Infrared Spectroscopy: Comprehensive training system of
Nanotechnology; Available from: http://edu.nano.ir/paper/390.
2- Fourier Transform Infrared Spectroscopy: Iran
Nanotechnology Laboratory Network; 2006 [Available from:
http://nanolab.ir/index.php?actn=pv&lang=1&id=19.
3- Moraes LGP, Rocha RSF, Menegazzo LM, Araújo EBd,
Yukimito K, Moraes JCS. Infrared spectroscopy: a tool for
determination of the degree of conversion in dental composites.
J Appl Oral Sci. 2008;16(2):145-9.
4- Kazarian SG, Chan KA. ATR-FTIR spectroscopic imaging:
recent advances and applications to biological systems. Analyst.
2013;138(7):1940-51.
5- Shadman N, Atai M, Ghavam M, Kermanshah H, Farzin
Ebrahimi S. Parameters affecting degree of conversion of dualcure resin cements in the root canal: FTIR analysis. J Canad Dent
Assoc. 2012;78(3):163.
6- Jafarzadeh Kashi TS, Erfan M, Fazel Najafabadi A, Fatemi
SM, Behroozibakhsh M, Hali H, et al. Degree of conversion of
micro-hybrid, nano-hybrid and Ormocer composites using LED
and QTH light-curing units. J Dent Med. 2012;25(2):85-90.
7- Jafarzade Kashi TS, Erfan M. Mearuring the degree of
conversion of scotchBond MP plus adhesive, Single Bond,
Prompt L-Pop and experimental bonding resin. J Dent Med.
2005;18(1):21-9.
8- Czasch P, Ilie N. In vitro comparison of mechanical properties
and degree of cure of bulk fill composites. Clin Oral Investig.
2013;17(1):227-35.
9- de Azevedo Miranda D PN, Bovi Ambrosano GM, Baggio
Aguiar FH, Leite Lima DAN. Effect of light curing tip distance
and immersion media on the degree of conversion, sorption and
solubility of methacrylate and silorane-based composites. JSM
Dent. 2013;1(2):1-7.
10- Goncalves L, Jaime Filho D, Guimarães JG, Poskus LT,
Silva EM. Solubility, salivary sorption and degree of conversion
of dimethacrylate‐based polymeric matrixes. J Biomed Mater
Res B Appl Biomater. 2008;85(2):320-5.
11- Son S, Roh H-M, Hur B, Kwon Y-H, Park J-K. The effect of
resin thickness on polymerization characteristics of siloranebased
composite resin. Restor dent endod. 2014;39(4):310-8.
12- dos Santos RL, Pithon MM, Martins FO, Romanos MTV,
Ruellas ACO. Evaluation of cytotoxicity and degree of
conversion of glass ionomer cements reinforced with resin. Eur
J Orthod. 2011;34(3):362-6.
13- Calixto LR, Tonetto MR, Pinto SCS, Barros ED, Borges AH,
Lima FVP, et al. Degree of conversion and hardness of two
different systems of the Vitrebond™ glass ionomer cement light
cured with blue LED. J Contemp Dent Pract. 2013:244-9.
14- Dursun E, Nguyen J-F, Tang M-L, Attal J-P, Sadoun M.
HEMA release and degree of conversion from a resin-modified
glass ionomer cement after various delays of light activatio. Dent
Mater. 2016;32(5):640-5.
15- Collares FM, Portella FF, Leitune VCB, Samuel SMW.
Discrepancies in degree of conversion measurements by FTIR.
Braz oral res. 2014;28(1):9-15.
16- Elliott J, Lovell L, Bowman C. Primary cyclization in the
polymerization of bis-GMA and TEGDMA: a modeling
approach to understanding the cure of dental resins. Dent Mater.
2001;17(3):221-9.
17- Imazato S, McCabe J, Tarumi H, Ehara A, Ebisu S. Degree
of conversion of composites measured by DTA and FTIR. Dent
Mater. 2001;17(2):178-83.
18- Durner J, Obermaier J, Draenert M, Ilie N. Correlation of the
degree of conversion with the amount of elutable substances in
nano-hybrid dental composites. Dent Mater. 2012;28(11):
1146-53.
19- Antunes A, de Rossi W, Zezell D. Spectroscopic alterations
on enamel and dentin after nanosecond Nd: YAG laser
irradiation. Spectrochimica Acta Part A: Mol Biomol Spectrosc.
2006;64(5):1142-6

20- Leventouri T, Antonakos A, Kyriacou A, Venturelli R,
Liarokapis E, Perdikatsis V. Crystal structure studies of human
dental apatite as a function of age. Int j biomater.
2009;2009:698547.
21- Hędzelek W, Marcinkowska A, Domka L, Wachowiak R.
Infrared spectroscopic identification of chosen dental materials
and natural teeth. Acta Physica Polonica A. 2008;2(114):471-84.
22- Corrêa-Afonso AM, Bachmann L, de Almeida CG, Corona
SAM, Borsatto MC. FTIR and SEM analysis of CO 2 laser
irradiated human enamel. Arch Oral Biol. 2012;57(9):1153-8.
23- Tong L, Pang M, Mok N, King N, Wei S. The effects of
etching, micro-abrasion, and bleaching on surface enamel.
J Dent Res. 1993;72(1):67-71.
24- Ernst C-P, Marroquin BB, Willershausen-Zönnchen B.
Effects of hydrogen peroxide-containing bleaching agents on the
morphology of human enamel. Quintessence Int. 1996;27(1):
53-6.
25- Rotstein I, Dankner E, Goldman A, Heling I, Stabholz A,
Zalkind M. Histochemical analysis of dental hard tissues
following bleaching. J Endod. 1996;22(1):23-6.
26- McCracken MS, Haywood VB. Demineralization effects of
10 percent carbamide peroxide. J Dent. 1996;24(6):395-8.
27- Attin T, Kielbassa A, Schwanenberg M, Hellwig E. Effect of
fluoride treatment on remineralization of bleached enamel.
J Oral Rehabil. 1997;24(4):282-6.
28- Bistey T, Nagy IP, Simó A, Hegedűs C. In vitro FT-IR study
of the effects of hydrogen peroxide on superficial tooth enamel.
J Dent. 2007;35(4):325-30.
29- Gökduman K. Effects of Hydrogen Peroxide Bleaching on
Human Dentin and Enamel Microstructure and Function: Middle
East Technical University; 2005.
30- Severcan F, Gokduman K, Dogan A, Bolay S, Gokalp S.
Effects of in-office and at-home bleaching on human enamel and
dentin: an in vitro application of Fourier transform infrared
study. Appl spectrosc. 2008;62(11):1274-9.
31- Wang X, Mihailova B, Klocke A, Heidrich S, Bismayer U.
Effect of artificial saliva on the apatite structure of eroded
enamel. Int J Spectrosc. 2011;1-10.
32- Mohammed N, Mneimne M, Hill R, Al-Jawad M, Lynch R,
Anderson P. Physical chemical effects of zinc on in vitro enamel
demineralization. J Dent. 2014;42(9):1096-104.
33- Dritsa V, Sgouros D, Pissaridi K, Bochlogyros P, Kyriakidou
M, Mamareli V. Enamel Structure on Children with Down
Syndrome-An FT-IR Spectrosocpic Study: InTech;2015.
101-13p.
34- Pleshko N, Boskey A, Mendelsohn R. Novel infrared
spectroscopic method for the determination of crystallinity of
hydroxyapatite minerals. Biophys J. 1991;60(4):786-93.
35- Reyes-Gasga J, Martínez-Piñeiro EL, Rodríguez-Álvarez G,
Tiznado-Orozco GE, García-García R, Brès EF. XRD and FTIR
crystallinity indices in sound human tooth enamel and synthetic
hydroxyapatite. Mater Sci Eng C. 2013;33(8):4568-74.
36- Weiner S, Bar-Yosef O. States of preservation of bones from
prehistoric sites in the Near East: a survey. J Archaeol Sci.
1990;17(2):187-96.


مقالات رایگان را در اینجا بخوانید

مجلات اینترنتی رایگان را در اینجا ببینید

کتاب های دندانپزشکی را با 90درصد تخفیف از اینجا بخرید

بسته آموزش ایمپلنت را از اینجا تهیه کنید

ستاتیرا مرجع دانلود کتاب و آموزش دندانپزشکی در ایران

این مطلب را نیز بخوانید :  Inter- and intraobserver reproducibility of buccal bone measurements at dental implants with cone beam computed tomography in the esthetic region

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *